Belirtiler: Bulanık görme, Uçuşan cisimler, Görme alanında karanlık alanlar, Ani görme kaybı

Diyabet, küçük damarları tutan ve aynı zamanda sinir harabiyeti (nörodejenerasyon) yapan bir hastalıktır. Sinir ve damar hücrelerinden zengin retina, bu hastalıktan en çok etkilenen dokudur.

Erken (non-proliferatif) evrede genellikle belirti vermez; damarlarda mikroanevrizmalar ve küçük kanamalar oluşur. İlerlemiş (proliferatif) evrede retinada anormal yeni damarlar gelişir, bunlar kanayarak ve çekerek ciddi görme kaybına ve retina dekolmanına yol açabilir. Sarı noktada sıvı biriktiğinde (diyabetik maküler ödem) merkezi görme belirgin biçimde azalır.

Tedavide kan şekeri, tansiyon ve kolesterol kontrolü esastır; gerektiğinde lazer, göz içi anti-VEGF enjeksiyonları ve ileri vakalarda vitrektomi uygulanır. Diyabet tanısı konan herkesin yılda en az bir kez retina muayenesi olması önemlidir.

Belirtiler: Merkezde leke veya boşluk, Düz çizgilerin eğri görünmesi, Renklerin solması

Kuru tip en yaygın formdur (hastaların yaklaşık %80'i) ve yavaş ilerler. Retina altında drusen denen birikintiler oluşur, makula incelir ve merkezi görme zamanla azalır.

Yaş tip daha az görülür ama daha hızlı ve ciddi seyreder. Retina altında büyüyen anormal damarlar sızdırır ve kanar; tedavi edilmezse kalıcı hasar bırakabilir.

Yaş tipte göz içi anti-VEGF enjeksiyonları anormal damarların büyümesini baskılar. Kuru tipte belirli vitamin ve mineral takviyelerinin (AREDS) ilerlemeyi yavaşlatabildiği gösterilmiştir. Sigarayı bırakmak ve dengeli beslenmek riski azaltır.

Belirtiler: Ani ışık çakmaları, Çok sayıda uçuşma, Görme alanına inen perde

Retina ayrılmaya başladığı andan itibaren sinir hücrelerinde kayıp başlar; ayrılan bölge beslenmesini ve oksijenini kaybeder. Tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açar.

Çoğu zaman bir retina yırtığından sonra, göz içi sıvısının retinanın altına sızmasıyla gelişir. Yüksek miyopi, göz travması, geçirilmiş göz ameliyatları ve diyabetik retinopati riski artırır.

Erken ve sınırlı vakalarda lazer ya da kriyoterapi ile yırtık çevresi sabitlenebilir. İlerlemiş vakalarda vitrektomi veya skleral çökertme gibi cerrahi yöntemlerle retina yeniden yerine yerleştirilir. Tedaviye en kısa sürede başlanmalıdır.

Belirtiler: Ani ışık çakmaları, Yeni uçuşan cisimler, Kenarda gölgelenme

Yaşla birlikte vitreus jeli büzüşerek retinaya yapışır ve çekiştirir; bu çekiş bir yırtığa yol açabilir. Yüksek miyopi, travma ve geçirilmiş göz ameliyatları riski artırır.

Belirtiler fark edilir edilmez başvurmak kritik önemdedir. Yırtığın çevresine uygulanan lazer (fotokoagülasyon) ya da kriyoterapi, sıvının retina altına sızmasını engelleyerek dekolman gelişimini önleyebilir.

Belirtiler: Ani ağrısız görme kaybı, Görme alanında karanlık bölge, Bulanık görme

Sinir hücreleri oksijensizliğe çok dayanıksızdır; tıkanıklık kısa sürede açılmazsa retinada kalıcı hasar oluşur. Ven tıkanıklıkları (santral CRVO, dal BRVO) sızıntı ve ödeme; arter tıkanıklıkları (CRAO, BRAO) ani kan akışı kaybına neden olur.

Başlıca risk faktörleri yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, sigara ve damar sertliğidir. Tedavide altta yatan damar hastalığının kontrolü, anti-VEGF veya kortikosteroid enjeksiyonları ve lazer kullanılır. Arter tıkanıklıkları acil değerlendirme gerektirir.

Belirtiler: Çarpık veya dalgalı görme, Merkezi görmede azalma

Genellikle yaşla ya da retinadaki küçük bir hasarın ardından gelişir. Başlangıçta inceyken belirti vermeyebilir; ama zamanla sarı noktayı çekiştirerek şeklini bozar ya da kalınlaşarak görmeyi azaltır.

Hafif vakalar düzenli izlemle takip edilebilir. Belirgin görme kaybında, vitrektomi sırasında zarın soyulmasıyla görme işlevi iyileştirilmeye çalışılır; deneyim gerektiren bir cerrahidir.

Belirtiler: Merkezde leke, Düz çizgilerin eğrilmesi, Ayrıntı görmede zorluk

Çoğunlukla yaşla birlikte vitreusun makulayı çekmesiyle oluşur; travma ve diğer retina hastalıkları da neden olabilir. Üç evrede ilerler ve büyüdükçe merkezi görme kaybı artar.

En yaygın tedavi vitrektomidir: vitreus çıkarılır ve göz içine gaz balonu verilerek deliğin kapanması sağlanır. Ameliyat sonrası baş pozisyonu önemli olabilir; görme iyileşmesi birkaç ay sürebilir.

Belirtiler: Bulanık görme, Görme alanında karanlık noktalar, İleri evrede görme kaybı

Yüksek kan basıncı retina damarlarını daraltır ve sertleştirir; ileri evrelerde kanama, sıvı sızıntısı ve optik sinirde şişme (papil ödemi) görülebilir. Genellikle dört evrede sınıflandırılır.

Tedavinin ilk adımı kan basıncını kontrol altına almaktır. Çoğu zaman belirti vermediği için düzenli göz muayeneleri önemlidir; ileri vakalarda lazer ya da enjeksiyon gerekebilir.

Belirtiler: Gece körlüğü, Tünel görüşü, Görme alanının daralması

Önce çubuk hücreleri etkilendiği için ilk belirti genellikle gece körlüğüdür. Hastalık ilerledikçe çevresel görme kaybolur ve tünel görüşü gelişir; ileri evrede merkezi görme de etkilenebilir.

Kesin bir tedavisi henüz yoktur; ilerlemeyi yavaşlatmaya ve yaşam kalitesini korumaya yönelik yaklaşımlar uygulanır. Gen tedavisi, kök hücre ve biyonik göz gibi alanlarda araştırmalar sürmektedir. Ailesinde öykü olanların düzenli kontrol olması önemlidir.

Belirtiler: Uçuşan cisimler, Işık çakmaları, Ani bulanıklık

Vitreus yaşla birlikte büzüşüp retinadan ayrılır (vitreus dekolmanı). Çoğu zaman zararsızdır, ancak retinayı çekerek yırtık ya da dekolmana yol açabilir. Vitreus içine kanama (vitreus hemorajisi) ani görme kaybına neden olabilir.

Hafif uçuşmalar çoğunlukla tedavi gerektirmez. Vitreusun makulayı çekmesi (vitreomaküler traksiyon) ya da yoğun kanama gibi durumlarda göz içi enjeksiyon veya vitrektomi gündeme gelebilir.